Windows 11’de mavi ekran (BSOD) görmek, kullanıcıların en çok canını sıkan problemlerden biri. Çünkü hata bir anda gelir: oyun oynarken, tarayıcı açıkken, güncelleme sonrası ya da bilgisayar boştayken… Ekran mavi olur, sistem yeniden başlar ve çoğu zaman geriye sadece kısa bir “Stop Code” kalır.

İyi haber şu: Mavi ekranların büyük kısmı “Windows bozuldu, format şart” seviyesinde değildir. Çoğu BSOD; sürücü çakışması, bozulan sistem dosyası, RAM hatası, disk sorunları, aşırı ısınma, BIOS ayarları veya hatalı güncelleme gibi sebeplerden çıkar. Doğru adımlarla ilerlerseniz sorunun kaynağına inmek mümkün.

Bu rehberde Windows 11 mavi ekran hatasını insan gibi çözeceğiz: önce hata kodunu okuyacağız, sonra en güvenli yöntemlerle sistemi ayağa kaldıracağız, ardından yazılım mı donanım mı olduğunu netleştireceğiz.

1) Mavi ekran gelince ilk yapılacaklar

1.1 Stop Code’u not alın

Mavi ekranda genelde şu bilgiler olur:

• Stop Code (ör. CRITICAL_PROCESS_DIED, MEMORY_MANAGEMENT, IRQL_NOT_LESS_OR_EQUAL)
• Bazen ilgili dosya adı (ör. nvlddmkm.sys gibi)

Telefonla fotoğraf çekin ya da not alın. Bu küçük ayrıntı, saatlerce deneme-yanılmayı engeller.

1.2 Ne zaman oluyor, hangi senaryoda tetikleniyor

Kendinize şu soruları sorun:

• Oyun açınca mı oluyor, yoksa boşta mı?
• Yeni bir sürücü kurduktan sonra mı başladı?
• Windows güncellemesinden sonra mı oldu?
• Yeni RAM/SSD taktınız mı?
• Overclock / XMP / EXPO açık mı?

Bu cevaplar “yazılım mı donanım mı” ayrımında altın değerinde.

2) Windows açılmıyorsa güvenli moda girin

Mavi ekran döngüsüne giren sistemlerde önce güvenli şekilde açmak gerekir.

2.1 Otomatik Onarım ekranı

Bilgisayar açılırken 2–3 kez zorla kapatıp açarsanız Windows genelde “Otomatik Onarım” ekranına gider.

Sıra: Sorun Gider > Gelişmiş Seçenekler > Başlangıç Ayarları > Yeniden Başlat

Sonra:

• 4: Güvenli Mod
• 5: Ağ ile Güvenli Mod

Güvenli modda sistem stabil açılıyorsa, çoğu zaman sorun bir sürücü/hizmet kaynaklıdır.

3) En yaygın BSOD sebepleri ve ne anlama gelir

Aşağıdaki stop code’lar sık görülür. “Kesin sebep budur” demek doğru değil; ama yön verir:

• IRQL_NOT_LESS_OR_EQUAL / DRIVER_IRQL_NOT_LESS_OR_EQUAL
  Sürücü kaynaklı çakışmalar, hatalı RAM veya düşük seviyeli yazılım (VPN, anti-cheat, antivirus, sanallaştırma sürücüleri) tetikleyebilir.

• MEMORY_MANAGEMENT
  RAM hatası, bozuk bellek ayarı (XMP/EXPO), sistem dosyası bozulması veya sürücü kaynaklı bellek taşması.

• CRITICAL_PROCESS_DIED
  Sistem süreçlerinden biri çöker. Bozuk sistem dosyası, disk hatası, sürücü, bazen virüs/koruma yazılımları.

• WHEA_UNCORRECTABLE_ERROR
  Donanıma daha yakın bir hata. CPU/RAM/PCIe, voltaj, ısınma, BIOS/OC, bazen SSD.

• KERNEL_SECURITY_CHECK_FAILURE
  Sürücü uyumsuzluğu, bellek hatası, bozuk sistem bileşenleri.

• PAGE_FAULT_IN_NONPAGED_AREA
  RAM, sürücü, disk veya hatalı üçüncü parti yazılım.

Stop code’un yanındaki .sys dosyası göründüyse, bu genelde bir sürücüyü işaret eder (ekran kartı, ağ kartı, anti-cheat vb.).

4) Sürücüler en büyük şüpheli, özellikle ekran kartı sürücüleri

Mavi ekranın en yaygın sebebi sürücüdür. Özellikle:

• Ekran kartı sürücüleri (NVIDIA/AMD/Intel)
• Wi‑Fi/Bluetooth sürücüleri
• Ses sürücüleri
• RGB/anakart yardımcı yazılımları
• Sanallaştırma/VPN sürücüleri (TAP, Wintun vb.)
• Anti-cheat sürücüleri

4.1 Ekran kartı sürücüsünü temiz kurun

“Üstüne kur” her zaman çözmez. En sağlıklısı:

• Güvenli modda açın
• DDU (Display Driver Uninstaller) ile eski sürücüyü temizleyin
• Üreticinin sitesinden WHQL sürümünü kurun

Bu adım tek başına birçok BSOD’u bitirir.

4.2 Son güncelleme sonrası başladıysa sürücüyü geri alın

Aygıt Yöneticisi > Ekran bağdaştırıcıları > Özellikler > Sürücüyü Geri Al.

5) Windows 11 sistem dosyalarını onarın (SFC + DISM)

Sürücü şüphesi yoksa veya hâlâ devam ediyorsa sistem dosyalarını kontrol edin. Yönetici olarak Terminal/CMD açın:

sfc /scannow

5.2 DISM

DISM /Online /Cleanup-Image /RestoreHealth

Ardından yeniden:

Not: DISM bazı sistemlerde internet bağlantısı isteyebilir.

6) Disk hatalarını kontrol edin (SSD/HDD)

Disk tarafında bozulmalar Windows 11’de mavi ekrana kadar gidebilir.

6.1 CHKDSK

chkdsk C: /f /r

Sistem yeniden başlatma isteyebilir. Evet deyin.

6.2 SMART sağlık kontrolü

Ek yazılım kullanmadan da temel kontrol:

wmic diskdrive get status

“OK” görmeniz beklenir. Detaylı SMART için CrystalDiskInfo gibi araçlar daha net bilgi verir.

7) RAM testi yapın (özellikle XMP/EXPO açıksa)

RAM kaynaklı BSOD’lar çok yaygındır; özellikle yeni RAM takıldıysa veya BIOS’ta XMP/EXPO açıksa.

7.1 İlk hızlı test: XMP/EXPO kapatın

BIOS’a girin:

• XMP/EXPO kapatın
• Varsayılan (JEDEC) hızda deneyin

Mavi ekran bıçak gibi kesildiyse problem çoğu zaman RAM ayarı/uyumluluğudur.

7.2 Windows Memory Diagnostic

Başlat menüsüne yazın: Windows Bellek Tanılama
Yeniden başlatıp test edin.

7.3 Daha sağlam test: MemTest86

USB ile çalışır. Daha uzun sürer ama güven verir.

8) Isınma, güç ve BIOS ayarlarını gözden geçirin

BSOD sadece yazılımdan olmaz. Özellikle:

• CPU ısısı yükseliyorsa
• PSU zayıfsa
• BIOS eskiyse
• Overclock / undervolt yapıldıysa

mavi ekran görmeniz şaşırtıcı değil.

8.1 Overclock varsa sıfırlayın

• CPU OC kapatın
• RAM OC (XMP/EXPO) kapatıp test edin
• GPU undervolt/overclock varsa stok değerlere dönün

8.2 BIOS güncellemesi

Yeni nesil işlemci/RAM uyumluluğu için BIOS güncellemeleri ciddi fark yaratır. Anakart üreticisinin sitesinden doğru BIOS’u indirip güncelleyin. (Güncelleme sırasında elektrik kesilmemesi çok önemli.)

9) Son yüklenen programları gözden geçirin

Mavi ekran “şu uygulamadan sonra başladı” diyebileceğiniz bir durumsa, önce oraya dönün.

Şüpheli grup:

• Üçüncü parti antivirüsler
• Sistem “optimizasyon/driver booster” araçları
• RGB kontrol yazılımları
• VPN istemcileri
• Eski tarihli sürücü paketleri

9.1 Temiz kaldırma

Ayarlar > Uygulamalar > Yüklü uygulamalar
Kaldırın, yeniden başlatın, test edin.

10) Minidump ile hatanın kaynağını daha net bulma

Windows, BSOD sonrası küçük bir hata dökümü bırakır:

Klasör: C:\Windows\Minidump

Bunu açmak için:

• WinDbg Preview (Microsoft Store)
• BlueScreenView (daha basit)

Burada amaç “hangi sürücü çöktü” sorusuna cevap bulmaktır. Örneğin belirli bir .sys dosyası sürekli çıkıyorsa, hedef belli olur.

11) Windows güncellemesi sonrası mavi ekran başladıysa

Bazen sorun Windows güncellemesi değil; güncelleme sonrası sürücüler değiştiği için çakışma çıkar.

11.1 Son güncellemeyi kaldırma

Ayarlar > Windows Update > Güncelleme geçmişi > Güncellemeleri kaldır

11.2 Sistem Geri Yükleme

Eğer geri yükleme noktası açıksa: Denetim Masası > Kurtarma > Sistem Geri Yükleme

Bu yöntem “format atmadan geri dönme” için en temiz yoldur.

12) Windows 11’de mavi ekranı gerçekten bitiren pratik çözüm sıralaması

Eğer “tek tek deneyecek vaktim yok” diyorsanız, pratikte en çok işe yarayan sıra şu:

1. Stop code’u not al
2. Güvenli modda aç
3. Ekran kartı sürücüsünü DDU ile temiz kur
4. SFC + DISM çalıştır
5. CHKDSK ile disk kontrolü yap
6. XMP/EXPO kapat, RAM test et
7. BIOS güncelle (gerekliyse)
8. Son yüklenen yazılımları kaldır
9. Minidump analiziyle nokta atışı sürücü bul

Bu akış, mavi ekranların büyük kısmını çözer.

13) Hâlâ düzelmediyse hangi durumda donanımdan şüphelenmeli

Şu durumlar varsa, sorun donanıma kayıyor olabilir:

• Windows yeni kuruldu ama BSOD devam ediyor
• Güvenli modda bile mavi ekran veriyor
• WHEA hataları sık geliyorsa
• RAM testleri hata gösteriyorsa
• Disk sağlık değeri kötüleşmişse
• Oyun yükünde veya stres testinde hemen çöküyorsa

Bu aşamada RAM’i tek tek denemek, farklı bir PSU ile test etmek veya SSD’yi kontrol etmek gerekebilir.

Windows 11 mavi ekran hatası sinir bozucu ama “çözümsüz” değil. Doğru yaklaşım, rastgele program kurup denemek değil; hata kodunu okuyup adım adım ilerlemek. En sık suçlu sürücüler (özellikle ekran kartı), ikinci sırada RAM ayarları ve üçüncü sırada disk/sistem dosyaları geliyor.